You are here Articles ความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวกับปัจจัยแวดล้อมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี

ความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวกับปัจจัยแวดล้อมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี

E-mail Print PDF

การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง กับปัจจัยแวดล้อม? อันได้แก่ สังคมพืชคลุมดิน ลำห้วย ถนน แหล่งโป่ง หน่วยพิทักษ์ป่า ความสูงจากระดับน้ำทะเล และความลาดชัน ด้วยหลักการวิเคราะห์ความถดถอยทางสถิติ (Regression analysis) โดยใช้ตำแหน่งของเสือดาวที่ได้จากการติดตามสัญญาณวิทยุ ในช่วงเดือนมิถุนายน 2537 ถึงเดือนพฤศจิกายน 2542 ทั้งหมด 3691 ตำแหน่ง นำมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับปัจจัยแวดล้อมทั้ง 7 ปัจจัยข้างต้น พบว่า ปัจจัยแวดล้อมที่มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้พื้นที่ของเสือดาวตลอดทั้งปี มี 5 ปัจจัย คือ ความลาดชัน ลำห้วย หน่วยพิทักษ์ป่า ถนน และแหล่งโป่ง

โดยเขียนเป็นรูปแบบความสัมพันธ์ตามสมการ Y(year) = 13.647-0.050(slope)-0.002(dist. stream)-0.002(dist. ranger station)-0.001(dist. road)-0.001(dist. salt lick) ส่วนการเลือกใช้พื้นที่ของเสือดาวตามช่วงฤดูกาลพบว่า ในช่วงฤดูแล้ง ปัจจัยแวดล้อมที่มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้พื้นที่ของเสือดาว มี 5 ปัจจัย ซึ่งเหมือนกับการเลือกใช้พื้นที่ของเสือดาวตลอดทั้งปี คือ ความลาดชัน ลำห้วย หน่วยพิทักษ์ป่า ถนน และแหล่งโป่ง โดยมีรูปแบบความสัมพันธ์ตามสมการ Y(dry season) = 11.231-0.042(slope)-0.001(dist. Stream)-0.001(dist. ranger station)-0.002(dist. road)-0.001(dist. salt lick) ขณะที่ในช่วงฤดูฝน พบว่ามีเพียง 4 ปัจจัย ที่มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้พื้นที่ของเสือดาว คือ ความลาดชัน หน่วยพิทักษ์ป่า ถนน และแหล่งโป่ง มีรูปแบบความสัมพันธ์ตามสมการ Y(wet season) = 11.831-0.068(slope)-0.002(dist. ranger station)-0.001(dist. road)-0.001(dist. salt lick)

?

คำนำ

?

เสือดาว (Leopard:Panthera pardus) เป็นสัตว์ในกลุ่มแมวขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศ มีการกระจายพันธุ์อย่างกว้างขวางมากกว่าสัตว์ชนิดอื่นที่อยู่ในในกลุ่มเดียวกัน โดยมีพื้นที่กระจายทั้งในทวีปแอฟริกา และเอเซีย (Lekagul and McNeely, 1977;Nowell and Jackson, 1996) ปัจจุบันเสือดาวหลายชนิดพันธุ์ย่อย(subspecies) รวมถึงชนิดพันธุ์ย่อยที่พบในเมืองไทย กลับมีประชากรลดลงอย่างน่าตกใจ โดยมีสาเหตุหลักมาจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยอย่างถาวร สัตว์ที่เป็นเหยื่อลดลงจนไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ และการล่าเสือดาวโดยตรง? มีผลทำให้สถานะภาพของเสือดาวมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Nowell and Jackson, 1996; Nabhitabhata and Chan-ard, 2005) และถูกจัดอยู่ในบัญชีหมายเลข 1 (Appendix I) ในอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์(CITES)
ความสำคัญของการใช้ข้อมูลทางวิชาการด้านสัตว์ป่าในการบริหาร และการจัดการสัตว์ป่า จำเป็นที่จะต้องมีองค์ความรู้เกี่ยวกับนิเวศวิทยาของสัตว์ป่าเป้าหมาย และความต้องการปัจจัยแวดล้อมภายในถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าเพื่อใช้ในการวางแผนจัดการ ในอดีตที่ผ่านมามีการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยแวดล้อมกับสัตว์ป่าหลายชนิด (รองลาภ และอุทิศ, 2544; ศุภกิจ, 2546; Bhumpakphan, 1997; Umponjan, 2006) โดยใช้วิธีการวิเคราะห์ความถดถอยโลจิสติค (Logistic Regression Analysis) การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวกับการเลือกใช้ปัจจัยแวดล้อมต่างๆในพื้นที่ศึกษาครั้งนี้ ได้อาศัยวิธีการวิเคราะห์ที่กล่าวมาข้างต้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทำให้ทราบถึงความความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวกับการเลือกปัจจัยภายในถิ่นที่อยู่อาศัย และรูปแบบความสัมพันธ์ของถิ่นที่ที่อยู่อาศัยในแต่ละช่วงฤดูกาล?

?

ที่มา: วารสารสัตว์ป่าเมืองไทย ปีที่ 14 ฉบับที่ 1 ธันวาคม 2550
Journal of Wildlife in Thailand Volume 14 No.1 December 2007

อ้างอิง : ศักดิ์สิทธิ์ ซิ้มเจริญ,สมพร พากเพียร และวันชัย อรุณประภารัตน์. 2550. ความสัมพันธ์ระหว่างเสือดาวกับปัจจัยแวดล้อมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี. วารสารสัตว์ป่าเมืองไทย 14: 65-79.

?

?

?

Please Login first for download file

Click here to log-in

Joomlart